طبق روال هر سال، به عنوان کسی که انواع و اقسام تجربه ها رو توی زمینه ی کنکور داره، یه سری توصیه هایی رو بهتون می کنم. اولش قصد داشتم جای دیگه ای اینارو بنویسم ولی فکر کردم اینجا مخاطبای بیشتری داره. در کل امیدوارم راهنمایی بدی واستون نباشه.. لطفا اگر کنکوری ای میشناسید، این لینکو بهش بدید. اینا مهم ترین نکته هاییه که هرکس باید توی فرایند انتخاب رشته بهشون دقت کنه.
1. الان که دیگه نتایج اومده، بازار مشاوره ها حسابی داغه و هر کسی یه گوشه واسه خودش یه دم و دستگاه مشاوره باز کرده و یه انتخاب رشته انجام میده و شیشصد، هفتصد تومن و چه بسا بیشتر پول میگیره. اکیدا و شدیدا بهتون توصیه میکنم مشاوره های گرون نرید و از همه مهمتر انتخاب رشتتونو به دست انتخاب رشته های کامپیوتری و مشاور نسپرید. انتخاب رشته یه فرایندیه که فقط و فقط باید شما و خانوادتون انجامش بدید.
2. اول از هرچیزی باید رشته های مد نظرتونو اولویت بندی کنید. ذهنتونو به رشته هایی که سر زبوناست و همه معتقدن که خوبه محدود نکنید. مهم ترین فاکتور اینه که به رشتتون علاقه داشته باشید و توش بهترین باشید. دکترای یه رشته رو داشتن و توش بهترین و متخصص ترین بودن خیلی خیلی بهتر از یه پزشک درجه چندم بودنه. اینکه دیگران چی میگن یا چی میخوان اهمیتی نداره. اینکه شما بهترین مسیر ممکنو انتخاب کنید مهمه. درمورد رشته ها تحقیق کنید. هیچ رشته ای رو به صرف اینکه عامه ی مردم میگن بده کنار نذارید. اتفاقا هرچقدر که رشتتون کمتر اشباع شده باشه، دستتون توش بازتره.
درمورد اینکه چطوری میشه هر رشته ای رو توی مقاطع بالاتر ادامه داد تحقیق کنید. اینکه واسه ی ارشد چه گرایشایی رو میشه خوند. دقت کنید بعضی از رشته ها جای ادامه تحصیل ندارن و فقط مقطع لیسانسشون هست.
زندگی واقعی با رویاهای آدم متفاوته. هزار و یک دلیل و مشکل ممکنه پیش بیاد و شما نتونید توی مقاطع بالاتر ادامه بدید. پس رشته ای رو انتخاب کنید که حتی اگر نتونستید یا نخواستید ادامه بدید، با همون لیسانش هم بتونید جایگاه خودتونو پیدا کنید. نه اینکه یه رشته ی کاملا بی کاربرد رو به امید ادامه دادن تا پی اچ دی انتخاب کنید.
3. اولویت های شهریتونو مشخص کنید. به این فکر نکنید که هرچی از خونه دورتر باشید بهتره! یا مثلا خوابگاه خوش میگذره!! فاصله های شهری زیاد رو توی اولویت قرار ندید، شهرایی که باهاشون 12، 13 ساعت و بیشتر فاصله دارید. الان تصورتون اینه که هرجا قبول بشید میرید ولی وقتی یه ترم بگذره مشکلاتتون شروع میشه. وقتی همکلاسیاتون توی شهر خودشون راحت زندگی میکنن و بدون دغدغه درس میخونن، یا اینکه فاصلشون کمه و آخر هفته ها میتونن برن خونه ولی شما مجبورید کل ترم رو، حتی تعطیلات رسمی و فرجه ها رو هم توی خوابگاه بمونید. خوابگاه موندن کار ساده ای نیست واقعا. خوابگاهی بودن با تصورتون خیلی متفاوته. همش تا دیر وقت با بچه ها بودن و بیرون رفتن نیست!!! همکلاسی های مشهدی من همیشه برای خونه رفتن مسئله دارن، چون رفت و برگشتشون توی تعطیلات رسمیه و توی این ایام هم که بخاطر تعداد زیاد مسافرا بلیط پیدا نمیشه.
تفاوتای فرهنگی و آب و هوایی رو در نظر بگیرید. شهرایی که زبان محلی خاصی دارن و عمده ی مردم با اون زبان صحبت می کنن یا شهرایی که خیلی سرد یا گرمن. به اینکه از شهر شما واسه ی اون شهر، بلیط پرواز و اتوبوس و قطار هست یا نه. اینکه اصلا همه ی روزای هفته بلیط پیدا میشه یا نه. همه ی نکته ها رو خیلی دقیق بررسی کنید.
هیچ حسابی روی انتقالی گرفتن باز نکنید. انتقالی گرفتن از بعضی دانشگاها و به بعضی دانشگاها اصلا ممکن نیست. واسه ی رشته های پزشکی هم که حتی برای مهمان بودن هم باید شهریه ی بین الملل پرداخت کنید و تازه اونم شرایط خیلی خیلی سختی داره. با این فرض انتخاب کنید که هرگز انتقالی ای در کار نیست. اگر بعدها تونستید این کارو کنید که چه بهتر.
4. تیپ بندی دانشگاها رو در نظر بگیرید. تهران، اصفهان، شیراز،مشهد و تبریز تیپ 1 هستن. مراکز استان ها تیپ 2 و شهرستانای کوچیکتر و یه سری مراکز استانا مثل یاسوج و ایلام و .. تیپ 3 هستن. الان توی شرایطی هستیم که دیگه همه دانشگاه میرن و همه مدرک میگیرن. پس برای استخدام و ... اولویت با کساییه که دانشگاهای معتبرتری درس خوندن و بار علمی بیشتری دارن. تصور نکنید که تفاوت خیلییییی شاخصی توی بحث آموزش بین دانشگاها وجود داره. نه. بیشترین تفاوت توی امکانات دانشگاهاست. دانشگاهای بزرگتر بودجه و امکانات بیشتری دارن و از طرف دیگه بخاطر سطح بالاتر دانشجوها، رقابت بیشتری وجود داره و استاد تلاش بیشتری به خرج میده. استادا و هیئت علمی بیشتری هستن و دستتون توی انتخاب واحد بازتره و ...
بیشترین اولویت اینه که توی شهر خودتون باشید. پس اگه توی شهرایی هستید که دانشگاهای خوبی دارن، ترجیحا شهر خودتونو انتخاب کنید. اگه توی اون پنج تا کلان شهر هستید، حتما اولویتتون شهر خودتون باشه. تصور نکنید که توی دانشگاه تهران قراره اتفاق خارق العاده ای بیفته! و اگه توی شهرایی مثل یزد و همدان هستید که دانشگاهاشون تیپ 1 نیستن ولی دانشگاهای خیلی خوبی هستن، بازم بهتره که اولویتتون شهر خودتون باشه.
وقتی به رشته ای علاقه ندارید، به صرف اینکه فلان دانشگاه خوبه انتخابش نکنید. دانشگاه 4 تا 7 سال همراهتونه ولی رشتتون تا آخر عمر باهاتونه! رشته ای که دوسش ندارید رو بخاطر اینکه مثلا برید دانشگاه تهران انتخاب نکنید.
انتقالی گرفتن از دانشگاهای تیپ پایین تر به بالاتر اصلا ممکن نیست.
توی رشته های پزشکی و دندون این تفاوت شهر و دانشگاه محسوس تره. مثلا شما توی شهرای بزرگتر که بیمارستانای بزرگتری دارن، با بیماری های خیلی خیلی متنوع تری توی دوران تحصیلتون مواجه میشید. بیماری هایی که توی شهرای کوچیکتر، به احتمال زیاد تا اخر دوران تحصیل فقط واستون یه متن توی کتابای رفرنستون باقی میمونن و ممکنه بعدها توی محیط کار باهاشون رو به رو بشید. یا مثلا دندون پزشکی رشته ایه که به شدت وابسته به امکانات و تجهیزاته و مهمه که کجا بخونیدش.
5. آزاد و بین الملل. اولین نکته ای که باید درنظر بگیرید شهریشونه. شهریه پزشکی توی آزاد فکر کنم حدود 7،8 تومن و بین الملل بالای سالی 20 میلیونه. به صرف پزشکی خوندن و یا حالا هر رشته ی دیگه ای، خانوادتونو توی تنگنا قرار ندید. هیچ تضمینی وجود نداره به صرف پزشکی خوندن، بعدها اونقدری درآمد داشته باشد که جبران بشه. دیگه این رشته ها هم انقدر اشباع شدن که تضمین شغلی و مالی ندارن. پزشکا و وکیلا و ... ای که میبینید درامدای کلان دارن، سالها پیش فارغ التحصیل شدن و سال ها کار کردن. شما به محض فارغ التحصیلی نمی تونید به جایگاه اونا برسید.
نکته دوم: اینو در نظر داشته باشد که برچسب دانشگاه آزادی بودن یا بین الملل بودن، چه به حق باشه و چه به ناحق، تا پایان دوران تحصیل و چه بسا فارغ التحصیلی روی شما میمونه. اینو در نظر داشته باشید.
نکته سوم: اگر توان مالی پرداخت هر شهریه ای رو دارید، بین الملل از آزاد بهتره. چون دانشجوهای بین الملل توی دانشگاهای دولتی، با همون اساتید و توی همون کلاس روزانه ها درس میخونن.
نکته ی چهارم: فکر نکنید که به صرف آزاد و بین الملل بودن، امکانات خارق العاده ای در اختیارتون میذارن یا پولاتونو خرج خودتون می کنن. اصلا اینطور نیست. به دانشجوهای بین الملل نه خوابگاه تعلق میگیره، نه غذای سلف و نه خیلی امکانات دیگه و اینکه توی خیلی از موارد اولویت با دانشجوهای دولتیه نه با شمایی که پول دادید. علاوه بر اون، دانشگاه اجازه داره هر سال، حتی بی رویه و بی هیچ قانونی شهریه ها رو بالا ببره. شما هم حق هیچ اعتراضی ندارید. حتی توی دانشگاه ما، پیش اومده که بابت ترمایی که گذشتن و واحداش پاس شده و نمراتش ثبت شده، سالای بعد مجددا از دانشجوهای بین الملل شهریه بگیرن! دانشگاه هر زمانی که حس کنه به بودجه نیاز داره، شهریه میگیره! و البته شما وقت ثبت نام متعهد میشید حتی اگر انصراف بدید یا خدای نکرده فوت کنید، شما یا ضامن هایی که واستون امضا میکنن وظیفه دارید شهریه رو تا پایان سال 7 تسویه کنید!
نکته ی پنجم: توی بعضی مواقع دانشگاه آزاد شهرای بزرگ از دانشگاه های روزانه ی شهرای خیلی کوچیک، دانشگاهای بهتری هستن. مثل داروسازی واحد علوم دارویی تهران یا مثلا دندانپزشکی واحد خوراسگان اصفهان.
نکته ی ششم: تنها مزیت دانشگاه آزاد میتونه این باشه که توی رشته های دندون و دارو، رزیدنت نداره و دانشجوی عمومی میتونه توی حیطه ی گسترده تری فعالیت کنه. البته اگر انقدر شهر کوچیکی نباشه که بیمارستان روزانه ها و آزادا مشترک باشه.
6. پزشکی، دندون،دارو. اگر رشتتون تجربیه و به یکی ازین سه تا رشته فکر میکنید، باید اینو در نظر بگیرید که مثل بقیه رشته ها، چیزی با عنوان درس نخوندن و شب امتحان خوندن و پاس شدن وجود نداره! شما ممکنه کل ترم هم بخونید و پاس نشید. باید اینو درنظر بگیرید که قراره دوران تحصیل خیلی خیلی سنگینی رو بگذرونید. درسایی ک فرای تصورتون سختن و اینکه شما دائما باید درحال درس خوندن و امتحان دادن باشید.اگر میخواید پزشکی و دندون انتخاب کنید و تخصص بگیرید هم باید بهتون بگم که حداقل تا چهل سالگیتون رو باید مطلقا صرف درس و کار کنید.
پزشکی: سخت ترین رشته ای که توی ایران میتونه وجود داشته باشه بدون شک پزشکیه. دو سال و نیم اول دوره ی علوم پایست که شما توش درسایی مثل: آناتومی، فیزیولوژی، بافت شناسی، جنین شناسی، ایمنولوژی، پاتولوژی، باکتری شناسی، ویروس شناسی، انگل و قارچ شناسی و .... میخونید. بعد از پایان ترم پنج یه آزمون جامع علوم پایه کشوری میدید و فقط کسانی اجازه دارن وارد مرحله ی بعدی از دوران تحصیلشون بشن که این آزمون رو پاس کنن. بعدش فیزیوپات میشید و بعد از اون هم استاجر که ازین مرحله شما وارد بیمارستان میشید و به عنوان کاراموز آموزش میبینید. و البته کشیک هم میمونید. بعد از اون مجددا یه امتحان جامع کشوری به اسم پره انترنی میدید و اگه پذیرفته بشید، وارد دوره ی اینترنی میشید که حدود یک سال و نیم آخر تحصیلتونو شامل میشه که خب مسلما کشیکای خیلی سنگین تری خواهید داشت. در کل هفت الی هفت سال و نیم. بعد از اون دو سال طرح مناطق محروم میرید و بعد از دو سال تازه اجازه دارید توی آزمون دستیاری شرکت کنید و اگه قبول بشید وارد دوره ی تخصص میشید که بین 4 تا 6 سال طول میکشه و بعد از اون هم مجددا باید طرح بگذرونید. شما در دوران تحصیل، حتی دوران تخصص هم اجازه ی مطب داشتن ندارید. حتی بعد از پایان دوره ی تحصیلتون هم باید سعی کنید امتیازتونو به حد خاصی برسونید تا بتونید توی شهرای کوچیک مطب بزنید. این تصور که به صرف قبولی پرشکی، پول پارو می کنید توهم محضه! حداقل تا 35 الی 40 سالگی به درامدزایی نمی رسید! سخت ترین درسای ممکن رو باید پاس کنید، مسئولیت خیلی خیلی سنگینی روی دوشتونه و کشیکای خیلی خیلی سنگینی باید بگذرونید. رشتتون تا همیشه اولویت اول زندگیتون میشه. باید روحیه ی دیدن هر صحنه ای و توان کنترل کردنش رو داشته باشید. پزشکی فقط پول و پرستیژ اجتماعی و پشت میز با روپوش سفید نشستن نیست. فقط کافیه یه سر به اورژانس بیمارستانا بزنید تا متوجه منظورم بشید. تحملش در توان هرکسی نیست.
نکته! یه سری از دانشگاها پزشکی طرح نوین یا ریفرم دارن. دقت کنید که اگر این شهرارو انتخاب کنید، نمیتونید انتقالی بگیرید.
دندانپزشکی: اگر کسی بهتون گفته دندونا که دیگه اصلا درس نمی خونن و فلان قدر پول میگیرن و اصلا به سختی پزشکی نیست و ...، بدونید که بازم در اشتباهید. اگر روحیه ی مواجهه با صحنه های نه چندان لطیف رو ندارید، تصور نکنید که دندونپزشکی فقط یه دهن و دندونه دیگه! اصلا اینطور نیست. دندون پزشکی هم صحنه های جراحی و کارای به شدت خشن حتی! داره. البته مسلما نه به اندازه ی پزشکی. دو سال اول مثل پزشکی علوم پایه میخونید، بعدش آزمون علوم پایه میدید و بعد از اون هم وارد پره کلینیک و کلینیک میشید. بعدش دو سال طرح داره و تخصصش هم بین 3 تا 6 سال طول میکشه و بعد از اون هم مجددا طرح باید بگذرونید. درمورد دندون چندتا نکته رو باید بهش توجه کنید. اول اینکه درسای به شدت سختی داره اما مسلما دوران دانشجوییتون به سختی بچه های پزشکی نخواهد بود. مدام کشیک نخواهید داشت. فقط دوران اینترنی به عنوان اینترن فک و صورت باید توی بیمارستان کشیک بمونید. نکته ی دوم اینکه این رشته به توان بدنی نیاز داره. عمر کاری یه دندونپزشک بین 10 تا 15 ساله چون خیلی زود به مشکلات گردن و کمر و دست دچار میشن. برخلاف پزشکی، دوران بعد از تحصیلتون سخت تر خواهد بود (قیاس پزشکی عمومی و دندونپزشکی عمومی! توی رده ی تخصص بنا به تخصصای مختلف، متفاوته) به این دلیل که مدام فشار فیزیکی و بدنی روتونه. نکته ی دیگه اینکه احتمالا تا سال ها امتیازتون به مطب و کلینیک زدن که نمیرسه و با کارکردن توی کلینیک دیگران هم نهایتا 20 درصد ویزیت و پول بیمار به شما تعلق میگیره! اگه شما هم ازونایی هستید که با رفتن به مطب دندونپزشک، درامدشو حساب میکنید باید بگم که تجهیزات دندونپزشکی خیلی خیلی گرونن و چند صد میلیون هزینه برمیدارن که دندونپزشک تا سالها باید قسطشونو بده! مواد دندونپزشکی هم که گرونن و یه بخشی از هزینه ها به اون بخش تعلق میگیره. ولی در کل یه دندونپزشک عمومی به نسبت یه پزشک عمومی میتونه درامد بیشتری داشته باشه. ولی تصور اینکه شما توی سن کم به یه درامد عجیب و غریب میرسید(حال توی هر رشته ای!) غلطه. مگر اینکه یه پشتیبان مالی خیلی خوب داشته باشید.
داروسازی: دارو درسای سختی داره و از لحاظ حجم و محتوای درسی واقعا سنگینه اما از لحاظ حجم کاری دوره ی دانشجویی ساده تری نسبت به رشته های بالا داره. دارو رشته ایه که شما میتونی توش ژست و بقیه مزایای دکتر بودن ;-) رو داشته باشی، بدون اینکه نیاز باشه با هر قشر آدمی سر و کله بزنی و هر شرایطی رو تحمل کنی. اگه روحیه برخورد با صحنه های ناراحت کننده رو ندارید، دارو وستون بهترین انتخابه. میتونید یه داروخانه بزنید و بهترین درامدو ازش داشته باشید، بدون اینکه حتی لازم باشه خودتون توش حضور داشته باشید. البته که داروخانه زدن هم مثل مطب زدن شرایط خاص و رسیدن به یه حد و حدودی از امتیاز رو میخواد ولی خب این شرایط برای هر سه رشته یکسانه. اگه دارو بخونید هم یه کار شیک و تر و تمیز انجام میدید و هم اسم و ژست و درامد یه دکترو دارید. واقعا رشته ی خوبیه اگر بتونید با سبک خاص درس هاش کنار بیاید. حداقل توی شیش سال تحصیلتون.
7.پشت کنکور موندن یا نمودن! پشت کنکور موندن آااااخرین گزینه ایه که میتونید بهش فکر کنید و ترجیحا اصلا بهش فکر هم نکنید! اول اینکه حتی اگه رتبتون اونی نیست که به رشته ی دلخواهتون برسید، انتخاب رشته کنید. ولی فقط چیزایی رو بزنید که اگه قبول بشید حاضرید برید. اگر روزانه قبول بشید و نرید، دو سال محرومیت از کنکور داره. کنکور هر سال داره سخت تر میشه، هر سال شرایط جدیدی به وجود میاد و به شدت غیرقابل اطمینانه. هیچ تضمینی به قبولی سال بعد و حتی بهتر شدن رتبتون وجود نداره. علاوه بر اون، پشت کنکور موندن کلی فشار روحی و روانی همراه خودش داره. فقط و فقط در یک صورت پشت کنور بمونید: اگر امسال رتبه ی دلخواهتون نیاوردید و واقعا فقط یه رشته ی خاص رو میخواید، اگه میدونید شرایط خانوادگی و جوی پشت کنکور موندنو دارید، اگه میدونید از لحاظ ذهنی ظرفیت اینو دارید که یک سال از صبح تا شب فقط و فقط درس بخونید و خسته و ناامید نشید و وسطش کم نیارید و مهم تر از همه: اگه حس میکنید سال گذشته درس خوندنتون یه سری فاکتورایی کم داشته و یه سری ایرادات اساسی داشته و امسال میتونید که حلشون کنید پشت کنکور بمونید. مثلا اگر حس میکنید کتابای خوبی نداشتید، کلاسای خوبی نرفتید، یه شرایط محیطی بد داشتید که الان حل شده، مشاور خوب نداشتید و ... و امسال میتونید که اون شرایط ایده آلو فراهم کنید پشت کنکور بمونید. فقط درصورتی پشت کنکور بمونید که شرایط و امکانات امسالتون تفاوت چشم گیری با سال قبل داشته باشه. فقط درصورتی که یه تفاوت فاحش داشته باشه وگرنه با شرایط مشابه سال قبل هرگززز پشت کنکور نمونید. و البته بیش از یک سال پشت کنکور بودنو هرگز توصیه نمی کنم. اگر قرار بود تفاوتی ایجاد بشه، سال دوم ایجاد میشد. اگر توی کنکور موفق نبودید هیچ اشکالی نداره. هنوزم فرصت دارید. انتخاب رشته کنید و توی دانشگاه و مقاطع بالاتر تلاش خودتونو واسه موفق شدن بکنید. موفقیت فقط توی یه سری رشته ی خاص خلاصه نشده. بهترین هر آدم با دیگران متفاوته. سعی کنید به نقطه ی اوج موفقیت خودتون برسید.
8.نکته ی خیلی مهم: انتخاب رشته های مجازی کانون و گزینه 2 و سنجش رو انجام بدید. ولی دقت کنید که ترتیب انتخابتون نباید به ترتیبی باشه که حس میکنید توش بیشترین احتمال قبولی رو دارید. بلکه باید به ترتیب اولویت ها و علاقتون باشه. یعنی باید مثلا انتخاب 69 تون واستون نسبت به 70 خوشایند تر باشه. خیلی خیلی توی انتخاب رشتتون دقت کنید. چون زندگی و آیندتون بهش وابستست. سرسری از کنارش عبور نکنید.
موفق باشید. بهترینارو واستون آرزو میکنم.